Кыска жооп
Тайландда чет элкандык компаниянын 100% үлүшүнө ээ болуш үчүн эки негизги жол бар: БОИ (Board of Investment) аркылуу инвестиция промоушени алуу же FBL (Foreign Business License) уруксатын чыгартуу. Мурда бул процесс 3-4 айга созулса, 2025-2026-жылдары мамлекеттик органдардагы арыздардын көбөйүшүнөн улам мөөнөт бир топ узарды. Ошондуктан, 2026-жылдын жогорку сезонуна (ноябрь-март) чейин компанияны ишке киргизгиле дегендер, 2026-жылдын апрель-майында эле кагаздарды тапшырышы керек.
Бул макалада Кыргызстандан Тайландга көчүп келип, же Пхукетте бизнес ачууну ойлонгон окурмандар үчүн БОИ менен FBL кандай айырмаланат, кайсы тармактарга ылайыктуу жана процесс кандай кадамдардан турат ошону түшүндүрөбүз.
Эмне үчүн 51/49 схемасы чектөө болуп калат
Тайландда стандарттуу компания түзүү формасы боюнча чет элдик инвестор компаниянын үлүшүнүн көбүрөгөндө 49% ээлик кыла алат, калган 51% тайландык өнөктөшкө таандык болушу керек. Бул түзүм ишенимдүү жергиликтүү өнөктөш табылса жаман эмес, бирок чечим кабыл алуу күчү сиздин колуңузда болбойт: инвестицияны сиз киргизсеңиз да, компаниянын стратегиялык маселелерин акыры тайландык партнер аныктайт.
Менчик кыймылсыз мүлккө, тактап айтканда, курулуш долбоорлоруна же соода ишине киришкендер үчүн бул чектөө олуттуу тоскоолдук болуп калат. Мына ошол жерде БОИ жана FBL сахнага чыгат: алар компанияны 100% чет элдик ээликте калтырууга мүмкүндүк берет.
БОИ жана FBL кандай айырмаланат?
- БОИ (Board of Investment) - Тайланддын мамлекеттик инвестиция промоушен органы. Ал долбоорлорду 'промоутту' статус менен бекитип, чет элдиктерге 100% ээликке уруксат берет жана бир катар салык жеңилдиктерин кошуп берет.
- FBL (Foreign Business License) - Бизнести өнүктүрүү департаменти (DBD) тарабынан берилген уруксат. Ал Foreign Business Act боюнча чектелген иш чөйрөлөрүнө чет элдиктердин кирүүсүнө жол ачат, бирок салык жеңилдиктери жок.
Жөнөкөй айтканда: БОИ - инвестициялык колдоо программасы, тактап айтканда салык каникулдарын (8 жылга чейин, айрым артыкчылыктуу категорияларда 13 жылга чейин) жана машина-жабдууларга, чийки заттарга нөлдүк импорт бажысын берет. Ал өндүрүш, технология, туризм жана саламаттык сактоо долбоорлоруна ылайыктуу.
FBL болсо жөн эле лицензия, эч кандай салык бонусу жок, бирок соода жана кызмат көрсөтүү, консалтинг тармактары үчүн ыңгайлуу.
Үчүнчү жол да бар: АКШ Достук келишими (US Treaty of Amity), ал белгилүү бир шарттарда америкалык инвесторлорго Тайланд компаниясынын көпчүлүк же толук үлүшүнө ээ болууга уруксат берет.
Кайсы тармактар ылайыктуу?
БОИ жана FBL төмөнкү тармактарда иштеген долбоорлорго ачык:
- Туризм жана мейманкана бизнеси
- Билим берүү
- Саламаттык сактоо жана медицина
- IT жана санарип технологиялар
- Өндүрүш (мануфактура)
- Логистика
- Агроөндүрүш
- Энергетика
Толук тизме БОИ Thailand расмий сайтында жарыяланган.
БОИ эмне берет: салык жеңилдиктери жана башка артыкчылыктар
БОИ сертификатын алуу компанияга бир нече конкреттүү артыкчылык берет:
- Корпоративдик киреше салыгынан 8 жылга чейин бошотуу (айрым артыкчылыктуу категорияларда 13 жылга чейин). Тайланддын стандарттуу корпоративдик салык ставкасы 20%
- Машина-жабдууларга жана чийки заттарга нөлдүк импорт бажысы, өзгөчө өндүрүш жана технология долбоорлору үчүн маанилүү
- Иш визасы менен иш уруксаттарын алуунун жөнөкөйлөтүлгөн процедурасы, Смарт-виза жана One Stop Service Center аркылуу
БОИ жеке мүлк сатып алуу үчүн эмес, иштеп жаткан бизнести колдоо үчүн түзүлгөн. Бирок БОИ-промоутталган компания коммерциялык мүлккө, анын ичинде жерге ээ болуу үчүн (адатта чет элдиктерге тыюу салынган) укукка ээ болот.
Кадам-кадам: процесс кандай өтөт
-
Бизнес түрүн жана туура механизмди аныктагыла. БОИ өндүрүш, IT, саламаттык сактоо, билим берүү жана жогорку сегменттеги туризм долбоорлоруна ылайыктуу. FBL соода, кызмат көрсөтүү жана консалтинг үчүн ыңгайлуу. Айрым иштер эки механизмге да туура келет - тайланд корпоративдик укугу боюнча адвокат менен кеңешип, чечим кабыл алгыла.
-
Бизнес-план жана каржы модели даярдагыла. БОИ үчүн долбоордун толук сүрөттөлүшү керек: инвестиция көлөмү, тайланд жарандары үчүн түзүлгөн иш орундарынын саны, технологиялык өнүктүрүү планы. Минималдуу катталган капитал тармактан көз каранды, бирок көбүнчө 2 миллион THB (болжол менен $57,000) чегинен башталат.
-
Документ пакетин жыйнагыла. Уюштуруучулардын паспорттору, эне компаниянын каржы отчетторуу (болсо), англис тилинде долбоордун толук сүрөттөлүшү, импорттолуучу жабдуулардын техникалык мүнөздөмөлөрү.
-
Арызды расмий каналдар аркылуу тапшыргыла. БОИ арыздары e-Investment Promotion системасы аркылуу же Бангкоктогу БОИ офисине жеке барып тапшырылат. FBL арыздары Бизнести өнүктүрүү департаментине (DBD) тапшырылат.
-
Ачылышка даярданууну параллель жүргүзгүлө. Арыз тапшырылганы менен эле корпоративдик банк эсептерин ачууга, негизги кызматкерлерге иш уруктарын алууга жана маркетингди баштоого болот.
-
Жеке жолугушуулар жана обого чыгуу үчүн Бангкокко сапар пландасаңыз, мамлекеттик органдарга жана юридикалык кеңешчилерге баруу графигин ырастап, мейманканага алдын ала орун ээлеп алгыла.
-
Бекитилгенден кийин компанияны катталгыла. БОИ же DBD арызды бекиткенден кийин, толук чет элдик ээликте юридикалык жак катталат. Ошол учурдан баштап компания Тайландда мыйзамдуу түрдө иштей алат.
-
Виза жана иш уруктарын жайгаштыргыла. БОИ-промоутталган компаниялар Смарт-виза жана иш уруктарын One Stop Service Center аркылуу тезирээк алат.
Канча убакыт талап кылынат жана канчага турат?
Мурда БОИ процесси 3-4 айга созулчу. 2025-2026-жылдары арыздардын көбөйүшүнөн улам, мөөнөт кыйла узарды. Эгер сиз 2026-жылдын апрель-майында арыз тапшырсаңыз, 2026-жылдын ноябрынан 2027-жылдын мартына чейинки жогорку сезонго чейин компанияны иштетүүгө реалдуу мүмкүнчүлүк каласыз.
Баа жагынан: мамлекеттик алым өзү минималдуу. Негизги чыгым юридикалык кызматтарга кетет - долбоордун татаалдыгына жараша 100,000дон 500,000 THB чейин - ошондой эле минималдуу капитал талабын жабуу керек.
Жыйынтык: убакыт эсептен чыгарылбашы керек
2026-2027-жылдардагы жогорку сезон көрүнгөндөй эле алыс эмес. Ар бир кечиктирилген жума мүмкүнчүлүк терезесин тарытат. Тайландда бизнес ачууну же кыймылсыз мүлк долбооруна инвестиция кылууну пландасаңыз, БОИ же FBL арызын кийинки 30 күн ичинде тапшырыш - жогорку сезон башталганга чейин толук чет элдик ээликтеги иштеп жаткан компанияга ээ болуунун эң реалдуу жолу.
Эгер Пхукетте же Тайланддын башка региондорунда кыймылсыз мүлккө инвестиция кылуу же бизнес түзүү маселеси кызыктырса, Таиланд Мүлк тобу тиешелүү юридикалык жана мүлк маселелери боюнча жол көрсөтө алат.
Булак: AIM Bangkok