Кыскача жооп
Тайландда кыймылсыз мүлк сатып алганда төлөнүүчү эки маанилүү алым бир топ арзандады: менчикти каттоо алымы 2%дан 0,01%ке, ал эми ипотека каттоо алымы 1%дан 0,01%ке чейин түшүрүлдү. Бул жеңилдик 2027-жылдын 30-июнуна чейин күчүндө болот, демек, Пхукетте же башка жерде батир издеп жүргөн кыргызстандык инвестор үчүн шашылбай, ойлонуп чечим кабыл алууга жетиштүү убакыт бар. Мисалы, 5 миллион баттык объектиде эки алым боюнча жалпы үнөм болжол менен 149 500 батты (шамалы 4 200 АКШ доллары) түзөт, ал эми 10 миллион баттык батирде бул сумма 300 000 батка жакындайт.
Эмне өзгөрдү жана бул канчалык олуттуу?
Бул биринчи жолу эмес. Бангкок 2019-жылдан бери мезгил-мезгили менен ушул сыяктуу жеңилдиктерди берип келген, ар бирисинин өз мөөнөтү жана баа чеги болгон. Бирок 2026-жылдагы версиясынын өзгөчөлүгү анын узактыгында: Тайланддын Министрлер Кабинети 0,01% ставкасын 2027-жылдын 30-июнуна чейин узартты. Бул мурункудай бир нече айлык же бир жылдык кыска мөөнөттөн айырмаланып, инвесторлорго чыныгы, узак мөөнөттүү убакыт берет.
Эң маанилүүсү: freehold квотасы боюнча батир сатып алган чет элдик инвесторлор Тайланддын жарандары менен бирдей төмөндөтүлгөн ставкалардан пайдалана алышат. Бул Пхукетте объект издеген кыргызстандыктар үчүн да түздөн-түз тиешелүү.
Кимдер жана кайсы объекттер бул жеңилдикке кире алат?
Жеңилдикке жеке үй, таунхаус, батир жана имараты бар жер участогу кирет, бирок сатып алуу баасы жана мамлекеттик бааланган наркы 7 миллион баттан ашпашы керек. Ипотека каттоо алымындагы жеңилдик да 7 миллион баттан ашпаган ар бир насыя келишимине колдонулат. Ал эми менчиктин бир бөлүгүн (үлүшүн) сатуу бул жеңилдикке кирбейт.
Бул жеңилдик экинчилик рынокко да тиешелүү: башкача айтканда, кайра сатылып жаткан объекттер да шарттарга дал келсе, төмөндөтүлгөн ставкадан пайдалана алат. Бирок сатуучу мүлктү канча убакыт ээлеп турганына жараша атайын бизнес салыгын (specific business tax) же мамлекеттик алымды төлөшү мүмкүн экенин унутпоо керек.
Тайландда кыймылсыз мүлккө байланыштуу негизги чыгымдар кандай?
Адатта Тайландда мүлк сатып алууда төмөнкү төрт негизги чыгым болот:
- Менчикти которуу алымы - 2% (учурда 0,01%ке чейин түшүрүлгөн)
- Мамлекеттик алым (stamp duty) - 0,5%
- Атайын бизнес салыгы (specific business tax) - 3,3%, мүлк 5 жылдан кем убакытта кайра сатылганда алынат
- Салык кармап калуу (withholding tax) - прогрессивдүү шкала боюнча эсептелет
Азыркы жеңилдик тек гана биринчи эки пунктка, б.а. менчик которуу жана ипотека каттоо алымдарына тиешелүү. Калган эки салык, атап айтканда атайын бизнес салыгы жана withholding tax, мурункудай эле толук көлөмдө сакталат.
Бардык алымдар мамлекеттик бааланган нарк боюнча эсептелет, ал ар дайым чыныгы сатып алуу баасы менен дал келе бербейт. Менчикти каттоо ишин Тайланддын Жер башкармалыгы (Department of Lands) гана жүргүзөт.
Экономикага канчалык таасир этет?
Тайланддын Финансы министрлигинин божомолу боюнча, узартылган бул программа жыл сайын болжол менен 540 миллиард бат көлөмүндөгү мүлк соода-сатыгын колдоп, секторго кошумча түрдө болжол менен 305 миллиард бат инвестиция тартат деп күтүлүүдө. Бул көрсөткүчтөр Тайланддын мамлекеттик бюджеттик стратегиясында кыймылсыз мүлк секторуна канчалык маани берилгенин көрсөтөт.
Чет элдик сатып алуучулардын үлүшү канчалык чоң?
Чет элдиктер Тайланддын батир рыногунда узакка созулган олуттуу күч бойдон калууда. Тармактык маалыматтарга ылайык, чет элдиктердин жылдык батир сатып алуулары 2024-2025-жылдары болжол менен 14 500 бирдикте туруктуу сакталды, ал эми 2025-жылдын биринчи кварталында гана болжол менен 3 919 бирдик кошумчаланды. Бангкок, Чонбури жана Пхукет бул суроо-талаптын негизги борборлору бойдон калууда.
Пхукет, Паттайя жана Самуи - чет элдик сатып алуучулардын батир рыногундагы үлүшү эң жогору болгон үч курорттук аймак. Демек, алым төмөндөтүлгөндүн практикалык таасирин эң күчтүү сезе турган жерлер дал ушулар болот, ал жерде инвестициялык суроо-талап олуттуу өсүшү мүмкүн.
Чет элдиктердин жерге же үйгө түздөн-түз ээлик кылуусу Тайландда бул күнгө чейин катуу чектелген бойдон калат: freehold менчик укугу тек гана ар бир долбоордогу батирлердин 49% чет элдик квотасы алкагында мүмкүн, ал эми жер участогу же жеке үй үчүн көбүнчө узак мөөнөттүү ижара (leasehold) же компания түзүү сыяктуу схемалар колдонулат.
Кайсы чыгымдар өзгөрбөй калды?
- Атайын бизнес салыгы (3,3%) - мүлк 5 жылдан аз убакытта кайра сатылса, ал бойдон калат
- Withholding tax - прогрессивдүү шкала боюнча эсептелет, өзгөрбөгөн
- Юридикалык жана due diligence чыгымдар - программага такыр тиешеси жок
Инвестор катары бул кабардан кандай пайдалануу керек?
Бир нече жылга созулган, бирок так белгиленген мөөнөтү бар бул жеңилдик инвесторлорго чечимди шашылбай, бирок узакка да созбой кабыл алууга мүмкүнчүлүк берет. Эгер сиз мурунтан бери белгилүү бир объектти карап жүрсөңүз жана due diligence жүргүзүп бүткөн болсоңуз, 2027-жылдын орто ченине чейин созулган бул терезе алдыга жылуу үчүн ыңгайлуу учур. 150 000дан 300 000 батка чейинки үнөм иш жүзүндө өкмөт тарабынан сатып алуучуларга берилип жаткан кошумча пайыздык кирешеге тете. Бирок бул саясий чечим экенин унутпаңыз, ал каалаган учурда өзгөрүлүшү мүмкүн, ошондуктан шарттарды мезгилинде бекитип алуу эң коопсуз жол болуп саналат.
Пхукетте объект тандап жаткан кыргызстандыктар үчүн Таиланд Мүлк командасы алым эсептөөлөрүн, мамлекеттик бааланган наркты жана долбоордун freehold квотасын так текшерип берүүгө даяр.
Булак: The Nation Thailand