Кыргызстандык инвесторлор арасында акыркы жумаларда бир суроо көп талкууланды: Малайзиянын Genting компаниясы Джохор-Сингапур чек арасында $20 миллиард салып, бүтүндөй жаңы шаар курат экен, демек Тайландга агылып жаткан чет өлкөлүк капитал эми ошол тарапка бурулуп кете тургандай эмеспи? Тажрыйбалуу инвесторлор үчүн жооп кыска: жок, капитал агымы бурулбайт, себеби бул эки долбоор мүлдө башка-башка ойлорго багытталган.
Кыскача жооп: эмне болуп жатат?
-
Genting компаниясы $20 миллиард каражат бөлүп, Джохор менен Сингапурдун чек арасында жайгашкан 'акылдуу шаар' долбоорун баштайт. Бул долбоор курорттук мүлккө эмес, жасалма интеллект изилдөөлөрүнө жана агротехнологияга багытталган.
-
Долбоордун негизги максаттуу аудиториясы, эл аралык IT-мамандар менен корпорациялар, бул Пхукеттин курорттук рыногундагы сатып алуучудан таптакыр башка категория.
-
Джохор-Сингапур Атайын экономикалык зонасы (JS-SEZ) 2025-жылдын январында ишке кирди, максаты, чек арадан адам жана капиталдын өтүшүн жеңилдетүү.
-
Джохор-Барудагы квартиралардын орточо ижара кирешелүүлүгү жылына 3-4% түзсө, Пхукеттеги виллалар менен квартиралар 2025-жылдын базар маалыматтары боюнча 6-8% киреше берет.
-
Knight Frank Thailand компаниясынын Bangkok Post басылмасына берген маалыматы боюнча, Пхукеттин люкс сегменттеги турак-жай рыногу 2026-жылга чейин күчтүү бойдон калат, муну брендделген резиденциялар менен батыш жээгиндеги виллаларга болгон талап шарттайт.
-
Тайланд лайфстайл жана курорттук инвестиция сегментинде өз артыкчылыгын сактайт, ал эми Джохордун технологиялык-индустриялык хабы бул тармакта Тайланд менен атаарлашпайт эле.
Сандарда караганда: эки долбоордун масштабы
Genting компаниясынын долбоору чынында эле масштабдуу. $20 миллиард, бул сумма акыркы 5-7 жыл ичинде Пхукеттеги кыймылсыз мүлккө агылган чет өлкөлүк инвестициянын жалпы көлөмүнө барабар келет. Бирок маанилүү нерсе, бул жамааттык турак-жай комплекси эмес, толугу менен жаңы шаар: жасалма интеллект лабораториялары, дата-борборлор жана вертикалдуу фермаларга курулган экосистема.
Джохор-Бару Сингапурдун бизнес-борборунан Causeway көпүрөсү аркылуу болжол менен 30 мүнөттүк аралыкта жайгашкан. Бул жайгашуу долбоорго Сингапурдын каржы капиталына жол ачат, бирок Сингапурдун жер баасынан кутулуп калат.
JS-SEZ зонасы салык жеңилдиктерин, тездетилген визаларды жана товар-кызматтардын эркин өтүшүн сунуштайт. Nikkei Asia басылмасынын билдирүүсү боюнча, бул зона атайын Шэньчжэнь менен Бангалор шаарларына корпоративдик инвестиция үчүн атаарлашуу максатында түзүлгөн.
Тайланддын өз позициясы кандай?
Ал эми Тайланддагы көрсөткүчтөр дал ушул мезгилде да ишенимдүү өсүштө турат. Пхукеттеги чет өлкөлүктөр катышкан кыймылсыз мүлк бүтүмдөрү 2025-жылы болжол менен 22%га өстү. Премиум классындагы квартиралардын баасы бир чарчы метрге 120,000-180,000 бат ($3,400-$5,100) чейин жетти.
Nation Thailand басылмасынын маалыматы боюнча, Пхукеттеги эл аралык суроо-талаптын үлүшү 2025-жылдын 3-кварталында болжол менен 60% чейин көтөрүлдү, ал эми 2026-жылы бул көрсөткүч 65%га жакындашы күтүлөт. Бул Пхукеттин Бангкоктогу ипотека берүүдөн баш тартуу маселелери менен ички калктын карызынын басымынан бир кыйла обочолонгонун көрсөтөт.
Genting Group компаниясынын базар капитализациясы $15 миллиарддан ашык, компания Сингапур менен Малайзияда Resorts World казино тармактарын иштетет, демек мега-долбоорлорду ишке ашырууда тажрыйбасы жетиштүү.
Менчиктик түзүлүш боюнча негизги айырма
Эки өлкөдөгү чет өлкөлүктөр үчүн менчиктик эрежелер таптакыр башкача. Малайзияда чет өлкөлүктөр 1 миллион ринггиттен (болжол менен $215,000) баштап freehold (толук менчик) статусундагы мүлк сатып алышы мүмкүн. Тайландда болсо чет өлкөлүктөр квартираларды чет өлкөлүк квота боюнча (долбоордун жалпы аянтынын 49%га чейин) менчиктөөгө укуктуу, же виллалар үчүн 30+30+30 жылдык ижара (leasehold) түзүмүн колдонушат.
Тайланддын акыркы жөнгө салуу чаралары эмнени өзгөрттү?
Акыркы мезгилде Тайланд бийлиги номиналдык структура аркылуу мүлк ээлигин жашырган боштуктарды жаба баштады, өзгөчө Ко Пханган жана Ко Самуй аралдарында чет өлкөлүк үлүшкө көзөмөл катуулады, деп Bangkok Post кабарлайт. Ошентсе да, Juwai IQI компаниясынын баалоосу боюнча чет өлкөлүк сатып алуучулар Пхукеттин люкс виллаларынын бүтүмдөрүнүн болжол менен 60%ын, ал эми Самуй менен Пхангандагы бүтүмдөрдүн 90%дан ашыгын түзөт. Демек, катуулатылган көзөмөл азырынча иш жүзүндөгү талапка чоң таасир бере элек.
Пхукеттин баасы Джохордун атаарлашуусунан улам түшөбү?
Бул мүмкүн эмес десе болот. Эки рынок таптакыр башка баа сегментине жана башка сатып алуучуга кызмат кылат. Пхукеттеги премиум класстагы мүлктүн баасы жылына 8-12% өсөт деп болжолдонот, бул өсүштү негизинен аралдагы чектелген жер запасы шарттайт, континенттеги технопаркка болгон атаарлашуу эмес.
Genting долбоору качан бүтөт?
Азырынча так мөөнөт жарыяланган эмес. Мындай масштабдагы долбоорлор адатта 15-20 жылдык мезгилди камтыган этап-этап менен жүзөгө ашырылат. Алгачкы инфраструктура 3-5 жылдын ичинде көрүнөрү мүмкүн, бирок толук калыптанган шаар 2040-жылдардын перспективасы деп эсептелет.
Пхукет 2026-жылы да ишенимдүү инвестиция бекенечи?
ООба. Knight Frank Thailand компаниясынын божомолу боюнча Bang Tao, Layan, Kamala жана Cherng Talay сыяктуу батыш жээгиндеги алдыңкы аймактар мурдагыдай эле жогорку көрсөткүчтөрдү сактап, виллаларга болгон талап лайфстайл менен ижара потенциалына умтулган сатып алуучулардын эсебинен алдыда болушат.
Genting компаниясынын Джохордогу долбоору масштабы боюнча таасирдүү, бирок так менчиктик түзүм менен турукту ижара кирешеси күткен инвестор үчүн Тайланд азырынча региондо күчтүүрөк тандоо болуп калууда. Пхукет менен Бангкок курулуп жаткан технопарк бере алгыс нерсени сунуштайт: иштеп жаткан ижара рыногун, тажрыйбалуу башкаруу компанияларын жана турукту талапты. Биздин Таиланд Мүлк тобу да дал ушул артыкчылыктарды эсепке алып, кардарларга Пхукеттеги долбоорлорду тандоого жардам берет.
Булак: Bangkok Post